آسیب شناسی طرح‌های اشتغالزایی

مهدی ابراهیم زاده  ۱۳۹۸/۰۱/۲۸
آسیب شناسی طرح‌های اشتغالزایی
ویژگی بارز کشورهایی که در مرحله خروج از رکود قرار دارند، جهت‌گیری‌های سیاستی دولت به سوی سرمایه‌گذاری و انجام هزینه در بازار کار و طرح‌های اشتغالزایی در قالب اعطاء مشوق‌ها و اعمال حمایت‌ها برای طرف‌های عرضه و تقاضای بازار کار است. اجرای این سیاست‌ها فرصت مناسبی را برای بنگاه‌‏های اقتصادی فراهم می‌آورد تا با بهره‌مندی از آن، ضمن توسعه و ارتقاء توانمندی‌های منابع انسانی و تحقق اهداف اقتصادی، گام‌های موثری در جهت پایداری بردارند.
از جانب دیگر، از جمله مشکلات ساختاری بازار کار بسیاری از کشورها، عدم انطباق نسبی آموزش‌های رسمی ارائه شده به نیروی انسانی با نیازهای بازار کار و انتظارات بنگاه‌‏های اقتصادی است. به‌طوری‌که طرح‌های اشتغالزایی را نیز غیرمثمر کرده است. این مشکل در اقتصاد ایران، به دلایل مختلف از جمله تئوری محور بودن نظام آموزشی، کم توجهی به مهارت آموزی دانش آموزان و دانشجویان به ویژه در مقاطع آموزش عالی و …، در دهه‏‌های اخیر فراتر از حد معمول خود بروز یافته و آثار و تبعاتی را به دنبال داشته و عمدتاً بصورت دشواری جذب نیروی انسانی، بویژه فارغ التحصیلان جوان دانشگاهی در بازار کار، نمود یافته است.
این امر مسبب شرایطی برای بیکاران جویای کار شده که حتی در صورت جذب در بازار کار و راهیابی به فرایند تولید یا ارائه خدمت، به علت مهارت و تخصص کم، نتوانند از حداکثر ظرفیت‌های انسانی خود بهره‌مند گردند. در این شرایط بهره‌وری نیروی کار در بنگاه‌‏های اقتصادی نه تنها رشد مناسبی نخواهد داشت بلکه به کمترین میزان ممکن نیز تنزل خواهد یافت. این امر متعاقباً سبب شده که رشد اقتصادی و ظرفیت اشتغالزایی کنونی جامعه تناسب و تعادل چندانی با نرخ رشد فزاینده دانش آموختگان دانشگاهی نداشته باشد.
در این گزارش به آسیب شناسی طرح‌های اشتغالزایی دولت به منظور کاهش بیکاری به خصوص جوانان در حال اجرا بوده یا درصدد اجرای آن است پرداخته می‌شود. در این مقاله، به معرفی طرح‌های اشتغالزایی پرداخته شده و سپس دلایل عدم موفقیت آن‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد.

طرح کارانه اشتغال جوانان (کاج)

این طرح یکی از طرح‌های اشتغالزایی دولت است که در سال ۱۳۹۶ توسط معاونت توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تدوین شده است.
حل مسائل و مشکلات مربوط به بیکاری جوانان تحصیل کرده، مستلزم توجه به عوامل متعدد تأثیرگذار در این زمینه است. در این راستا، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با همکاری دستگاه‏‌های اجرایی و نهادهای عمومی و حمایتی برنامه‌ای تحت عنوان برنامه اشتغال فراگیر برای سال ۱۳۹۶ تهیه و تدوین نموده که در شورای عالی اشتغال و ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی به تصویب رسیده است. بخشی از این برنامه مربوط به نحوه مداخله دولت در زمینه اشتغال جوانان در قالب “طرح کارانه اشتغال جوانان (طرح کاج)” است.

ساختار کاج

در این طرح، اعتباراتی توسط دولت پیش‌بینی شده است که جوانان جویای کار (شغل اولی) در صورتی از این اعتبار می‌توانند بهره‌مند شوند که به یکی از اشکال به هم پیوسته زیر وارد چرخه فعالیت شغلی شوند.

مشوق‌های کارفرمایی

مشوق بیمه‌ای کارفرمایی: کارفرمایان بنگاه‌‏های فعال اقتصادی بخش خصوصی و تعاونی (دارای کد کارگاهی تأمین اجتماعی) در صورت جذب و بکارگیری جوانان دانش آموخته دانشگاهی از بین گروه هدف این طرح برای مدت یکسال، مشمول بهره‌مندی از مزایای مشوق بیمه‌ای کارفرمایی می‌‏شوند و سهم بیمه مذکور توسط دولت پرداخت می‌شود.
کارفرمایانی که کارورزان دارای گواهی معتبر موضوع بند (۱) این طرح را جذب نمایند، در چارچوب آئین نامه اجرایی ماده ۷۱ قانون برنامه ششم توسعه به مدت ۲ سال از مزایای معافیت حق بیمه سهم کارفرما برخوردار می‌‏شوند. سرانه مشوق یاد شده برای هر فرد با میانگین دوره ۱۸ ماهه تقریباً مبلغ ۳۸۵۰ میلیون ریال برآورد شده است.

افزایش اشتغال پذیری

کارورزی: در این طرح به جوانان فارغ التحصیل دانشگاهی که تمایل دارند برای کسب مهارت‌های لازم فنی و کارآفرینی و شناساندن توانایی خود به کارفرمایان در دوره‌‏های کارورزی وارد شوند از کمک هزینه آموزشی بهره‌مند می‌‏شوند.
این اعتبار بصورت میانگین معادل ۳۱۰ هزار تومان برای هر نفر (به عنوان کمک هزینه) خواهد بود. این افراد به علاوه تحت پوشش بیمه مسئولیت مدنی (سرانه به میزان ۵۰ هزار تومان برای هر کارورز) قرار می‌گیرند. اعتبار کارانه اشتغال با تایید کارفرمایان و دستگاه ناظر واجد صلاحیت پرداخت می‏‌شود.
مهارت آموزی در محیط واقعی کار: در این طرح برای افزایش مهارت و اشتغال پذیری جوانان، ایجاد فرصت‌های شغلی مناسب و پایدار جهت رفع مشکل جوانان عمدتاً غیر دانشگاهی در گروه سنی ۱۵ تا ۲۲ ساله در قالب دوره مهارت آموزی در محیط واقعی کار (که عمدتاً در بخش صنوف می‌تواند باشد) در سال ۱۳۹۶ طراحی شده است.
در این طرح، جوانان جویای کار گروه سنی ۱۵ -۲۲ سال برای دوره تعیین شده بر اساس توافق کارفرما و فرد آموزش گیرنده و پرداخت هزینه پوشش بیمه مسئولیت مدنی (سالانه به میزان یک میلیون ریال برای هر فرد) توسط دولت و صدور گواهینامه معتبر آموزش فنی و حرف‌های در پایان دوره وارد بنگاه‌‏های اقتصادی خصوصی و تعاونی خواهند شد.
جدول ۱. محاسبات مربوط به هزینه برنامه‌های طرح کاج

پروژه

مدت دوره

گروه سنی

تعداد (هزار نفر)

حق بیمه مسئولیت مدنی

سرانه هزینه (میلیون ریال)

کل هزینه (میلیارد ریال)

مشوق کارفرمایان

1 تا 2 ساله

جوانان فارغ التحصیل دانشگاهی 33-23 ساله

200

-

3850 (مشوق بیمهای سهم کارفرما)

7700

کارورزی

4 تا 6 ماهه

جوانان فارغ التحصیل دانشگاهی 33-23 ساله

150

به ازای هر نفر تا سقف 500 هزار ریال

15.5 (کمک هزینه آموزشی)

2400

مهارت آموزی در محیط واقعی کار

بین 1 تا 2 سال بر اساس توافق

گروه سنی 15 تا 22 ساله

50

به ازای هر نفر تا سقف یک میلیون ریال سالانه

-

50

جمع کل

-

-

-

-

-

10150

 

اهداف طرح کاج

  1. افزایش مهارت و اشتغال‌پذیری جوانان
  2. تسهیل در جذب بکارگیری جوانان در بنگاه‏‌های اقتصادی
  3. کمک به کاهش هزینه‏‌های نیروی کار در بنگاه‏‌های اقتصادی
  4. هدایت هدفمند منابع هدفمندسازی یارانه‌‏ها در جهت توسعه اشتغال جوانان

طرح توسعه کسب و کار و اشتغال پایدار (تکاپو)

وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی تلاش دارد با توجه به بسترهای قانونی، حقوقی و سازمانی، نسبت به اجرای طرحی با فراگیری مداخله در سطح محلی و استانی و مواجهه در اصلا‏ح و تکمیل سیاست‏‌های سطح ملی در حوزه اشتغال با عنوان طرح «توسعه کسب و کار و اشتغال پایدار (تکاپو) » اقدام نماید. طرح تکاپو درصدد است تا با استفاده از ظرفیت‌های بومی و بکارگیری تجارب سازمان‌های بین‌المللی در سایر کشورها، برنامه منسجمی را برای تحرک در بخش تقاضای نیروی کار به اجرا درآورد.
مدل مفهومی طرح تکاپو به صورت شکل زیر می‌باشد:
آسیب شناسی طرح‌های اشتغالزایی
شکل ۲. مدل مفهومی طرح تکاپو

 

با توجه به الگوی توسعه سیستم کسب و کار، تمامی ذی نفعان و فعالان در حوزه کسب و کار مورد توجه طرح تکاپو هستند، اما گروه‏‌های زیر در اولویت برنامه‏‌های این طرح قرار دارند:
  • کسب و کارهای غیررسمی
  • کسب و کارهای روستایی
  • کسب و کارهای خانگی
  • کسب و کارهای خرد و کوچک
  • تجمعات و شبکه‏‌های کسب و کار

برنامه اشتغال فراگیر

شاید بتوان گفت که برنامه اشتغال فراگیر در بین طرح‌های اشتغالزایی دولت شاخص‌ترین آن‌ها باشد. برنامه اشتغال فراگیر در ابتدای سال ۱۳۹۶ توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و در چهار بخش تدوین و برای تصویب به ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی ارائه شد که نهایتاً در مورخ ۳۱ تیر ۱۳۹۶ تصویب و در تاریخ ۳۱ خرداد امسال برای اجرا به دستگاه‏‌های اجرایی کشور ابلاغ شده است. در برنامه اشتغال فراگیر ارزش‏‌های محوری برنامه‌ریزی بازار کار در سطوح زیر مورد توجه قرار گرفته است:
الف) ایجاد ساختار حامی کسب و کارها در بخش دولتی و خصوصی مراکز فنی در زیربخش‌‏های منتخب و تسهیل تأمین مالی با کیفیت برای آن‌ها؛
ب) ایجاد تطابق و همسویی تقاضا و عرضه نیروی کار در زنجیره‏‌های ارزش و زیربخش‏‌های منتخب با تأکید بر گروه‌‏های کم مزیت نظیر جوانان، زنان و معلولین؛
ج) حمایت از بنگاه‌‏های پایدار در زیربخش‌هایی که از بیشترین اثربخشی در توسعه اشتغال برخوردار بوده و ترجیحاً شامل گروه‌های هدف موصوف است.

 

چهارچوب مفهومی
چارچوب مفهومی برنامه اشتغال فراگیر در قالب ملاحظات سیاستی ذیل تبیین گردیده است:
الف. رویکرد رشد فراگیر (رشد اشتغالزا)
در سیاست‌های مبتنی بر رویکرد رشد فراگیر، ابزارهای سیاستی در سه لایه خرد، میانی و کلان اقتصادی بکار گرفته می‌‏شوند. تجارب سال‌های اخیر نشان داده‌ است که علاوه بر سیاست‏‌های اقتصاد کلان، سیاست‌‏های مرتبط با بخش واقعی اقتصاد (رشته فعالیت‏‌های اقتصادی) از اهمیت ویژه‌ای در ایجاد اشتغال برخوردار‏ می‏‌باشد.
ب. اصلاح نظام تدبیر در حوزه کسب و کار و اشتغال
نظام تدبیر موجود کشور در کسب و کار و اشتغال عمدتا مبتنی بر وجود رابطه بین دولت – بخش خصوصی است که ابزارهای مداخله آن در قالب قراردادهای پیمانکاری، پرداخت وام، مجوز و…‏ می‏‌باشد. تجربه جهانی نشان می‌دهد این نوع از نظام‌‏های تدبیر ظرفیتی بسیار محدود در ایجاد اشتغال دارند. در رویکردهای جدید مهمترین نقش دولت، نقش آفرینی در توسعه رابطه بخش خصوصی- بخش خصوصی است.
ج. توسعه صنعتی عمودی در اتصال به بازار جهانی
با توجه به دگرگونی و تحولات قاعده توسعه صنعت و تجارت جهانی اجرای سیاست‏‌های «توسعه صنعتی عمودی (انتخابی)» مبتنی بر اتصال به زنجیره ارزش ملی، منطقه‌ای و جهانی محصول (به جای تولید و عرضه منفصل محصول) مورد تاکید می‌باشد.
د. اصلاح نظام آموزش تخصصی و مهارتی با هدف افزایش اشتغال پذیری
تجربه کشورهای پیشرو در تحول ساز و کار آموزش مهارتی نشان‌دهنده گذار از «آموزش قبل از اشتغال» به «آموزش متصل» و سپس «آموزش مبتنی بر نیاز» می‌باشد. آموزش مبتنی بر نیاز، متضمن اصلاح سازوکار مواجهه دولت از اجرای آموزش به نقش توسعه‌ای و تنظیمی در این حیطه است. در واقع، اصلاح نظام آموزش تخصصی از اجرای طرح‌های اشتغالزایی نیز مهم‌تر است.

ارزیابی طرح

مروری اجمالی بر این برنامه نشان می‌دهد که هرچند تلاش‌هایی بسیار ارزشمند در جهت اشتغالزایی اعمال شده است و ازجمله آن تفکیک مقوله رشد و اشتغال، ایجاد رهیافت نوین طرح‌های اشتغالزایی بر مبنای توسعه انسانی و اجتماعی، توجه به ارتقای آموزش و مهارت نیروی انسانی و توجه به آمایش سرزمین است، اما با توجه به انتقادات وارده، نمی‌توان انتظار داشت که علیرغم عنوان «برنامه اشتغال فراگیر» از بطن این برنامه، راهبرد کلان و بلندمدت مشخص برای اشتغالزایی پایدار حاصل گردد.

 

سایر طرح‌های اشتغالزایی
سایر طرح‌های اشتغالزایی دولت که می‌تواند در صورت موفقیت آمیز بودن، موجب توسعه اشتغال جوانان نیز بشود، به صورت زیر می‌باشد (خبرگزاری تسنیم، ۱۳۹۷).

طرح یارانه دستمزد

طرح یارانه دستمزد شامل اهداف زیر است؛ افزایش اشتغال‌زایی جوانان در مناطق محروم و کمتربرخوردار، کمک به هزینه‌‏های ‏جذب و بکارگیری جوانان در بنگاه‌های اقتصادی همچنین گروه هدف ۶۰ هزار نفر جوانان شغل اولی در مناطق محروم و کمتربرخوردار در نظر گرفته شده است.
نحوه اجرا به شکل استفاده از ظرفیت مراکز کاریابی غیردولتی برای به‌‌کارگیری شغل اولی، مدت برخورداری از مشوق بیمه‌‏ای تا ۱۲ ماه، پرداخت متوسط سرانه کمک هزینه دستمزد معادل ۳۰ درصد حداقل دستمزد برای به‌کارگیری شغل اولی (ماهانه ۳۳۴ هزار تومان)، پرداخت کمک‏‌های ‏بلاعوض به میزان ۱۶۰۴ میلیارد ریال برای کمک به بنگاه‏‌های ‏اقتصادی در قالب یارانه دستمزد به مدت ۸ ماه تا پایان سال ۱۳۹۷.

طرح توسعه تامین مالی خرد با رویکرد بانکداری پیوندی

پیوند مالی بین یک موسسه مالی رسمی با یک موسسه مالی غیررسمی محلی (مانند گروه خودیار) را بانکداری پیوندی می‌‌نامند. اهداف کلی طرح شامل افزایش توسعه کسب و کارهای خرد و خانگی در مناطق روستایی، توانمندسازی افراد و ایجاد و توسعه کسب و کارهای خرد و بهبود معیشت مناطق مورد نظر و گروه هدف را روستاییان تنگدست و آسیب‌پذیر تشکیل می‌دهند که دسترسی آن‌ها به تسهیلات بانکی بدون ضمانت و وثیقه، تنها از طریق راهبردهای تامین مالی خرد (نزد موسسه تاک در ایران) میسر است و افراد آسیب‌‌پذیر و کم درآمد در مناطق شهری و روستایی با رویکرد اشتغالزایی به ویژه جوانان و زنان تشکیل می‌دهند.
نحوه اجرا شامل استفاده از ظرفیت‏‌های ‏محلی و توانمند نمودن آن برای مشارکت در تولید و اشتغال و آماده سازی برای بازار محصولات تولید شده، پرداخت کمک‌های فنی و اعتباری یا بلاعوض برای اجرای دقیق‌‌تر طرح در مناطق و ظرفیت سازی و آموزش، پرداخت تسهیلات بانکی با نرخ متعارف بانکی (به جای ارزان قیمت) است.
اما ویژگی‌های گروه‌‏های ‏خودیار در طرح تامین مالی خرد با رویکرد بانکداری پیوندی شامل این موارد است:
همه اعضای گروه بایستی ساکن محله/ روستای محل اجرای برنامه باشند، تعداد اعضای گروه بین ۱۵ تا ۲۵ نفر باشد، از هر خانواده فقط یک نفر حق عضویت در یک گروه را دارد، کلیه اعضا، مجمع عمومی گروه را تشکیل می‌‌دهند و هر گروه دارای یک هیأت اجرایی شامل “گروه‌یار”، “خزانه‌دار” و “منشی” باشد، گروه دارای حساب مشترک نزد بانک کشاورزی باشد، هیأت اجرایی گروه نباید از بستگان درجه یک باشند و افراد زیر ۱۸ سال نمی‌توانند عضو گروه باشند و افراد دارای بدهی معوق یا چک برگشتی هم در گروه نباشند.
با توجه به تجارب موفق این برنامه با مشارکت و هماهنگی معاونت توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت متبوع، سازمان بهزیستی و بانک کشاورزی، می‌توان علاوه بر رشد طبیعی برنامه، طی ۶ سال ۱۰۰ هزار نفر جدید را در قالب ۶ هزار گروه خودیار با استفاده از منابع قانون اشتغال پایدار در مناطق روستایی و عشایری، به جامعه تحت پوشش برنامه افزود به‌ طوری‌که نوآوری‌ها و ابتکارات ویژه‌ای نیز طراحی برنامه را در برگیرد تا آن‌ را از تاثیرات زیر برخوردار کند:
الف- افزایش پایداری گروه‌های خودیار از طریق شبکه‌سازی و تجمیع آن‌ها در نهادهای بزرگ‌تر
ب- کاهش هزینه‌های سرانه برای آموزش و ترویج مهارت‌های کسب و کار
ج – ایجاد بستر مناسب برای هدایت و جذب بیمه‌های خرد برای گروه هدف
د- کاهش اعوجاج متصور بر استفاده از نرخ سود سرمایه‌ای که به مراتب پایین‌تر از نرخ تورم رایج می‌باشد و هدایت اختلاف بین دو نرخ به سوی و به سود تقویت نهادهای روستایی و توسعه اجتماع محور
ه- کاهش خطر انحراف از هدف تسهیلات که معمولاً در پی استفاده از تسهیلات ارزان قیمت پیش می‌آید
و -کاهش مخاطرات اخلاقی ناشی از انتخاب همسانان نامناسب و نامتناسب
بر این اساس برش یک ساله این برنامه برای سال ۱۳۹۷ به ‌شرح زیر خواهد بود:
  • شناسایی و تشکیل ۱۰۰۰ گروه خودیار جدید با میانگین ۱۵ نفر عضو
  • ادامه فعالیت‌‌های ظرفیت‌سازی برای ۳۰۰۰ گروه موجود با میانگین ۱۵ نفر عضو
منابع مالی مورد نیاز هم به این شکل است که با توجه به این که بازه زمانی اجرای برنامه تامین مالی خرد با رویکرد بانکداری پیوندی مشتمل بر تشکیل گروه‌های خودیار، بانک‌‌پذیر شدن آنها و راه‌‌اندازی کسب و کار (توسط حدود ۱۰ درصد از اعضای گروه‌های خودیار) سه سال است، هزینه ظرفیت‌سازی هر گروه خودیار به میزان ۱۰۰ میلیون ریال برای سه سال، به این صورت که سال‌های اول و دوم هر یک ۴۰ میلیون ریال و در سال سوم ۲۰ میلیون ریال. بنابراین با احتساب تشکیل ۱۰۰۰ گروه در سال ۱۳۹۷ و ادامه فعالیت ۳۰۰۰ گروه موجود، اعتبارات بودجه‌‏ای که برای ارائه خدمات فنی و مشاوره‌ای، بسیج اجتماعی، ظرفیت‌سازی در داخل بانک و سازمان‌های مدنی و افراد هدف مورد نیاز است، بر اساس جداول اعلامی با پیش‌بینی اشتغال ۶۰۰۰ نفر به مبلغ ۱۲۰ میلیارد ریال برآورد می‏‌شود.
همچنین با احتساب میانگین مبلغ تسهیلات برای هر گروه (۳۰۰ میلیون ریال) و ۴۰۰۰ گروه خودیار، تسهیلاتی به مبلغ ۱۲۰۰ میلیارد ریال مورد نیاز می‌‏باشد (نرخ تسهیلات موضوع این برنامه معادل نرخ مصوب شورای پول و اعتبار است).

توسعه و حمایت از مشاغل خانگی

قابلیت انجام کسب و کار در «منزل» سبب ایجاد مزایای بسیاری برای شاغلین آنها می‏‌شود که از جمله می‌توان به ایجاد توازن بین مسئولیت خانوادگی زنان و اشتغال آنان، حذف هزینه‌‌های مربوط به خرید، رهن و اجاره کارگاه و ایاب و ذهاب، استفاده از نیروی کار سایر اعضای خانواده و ایجاد زمینه‏‌های ‏کار خانوادگی، امکان انتقال تجارب از طریق آموزش غیررسمی به شیوه استاد- شاگردی بین اعضاء خانواده و… اشاره کرد. این طرح را می‌توان از جمله طرح‌های اشتغالزایی متخصص زنان قلمداد کرد.
اهداف:
  • شناسایی و توسعه ظرفیت‏‌های ‏کسب و کار خانگی در جهت توسعه فرصت‌‏های ‏شغلی
  • ایجاد توازن بین مسئولیت خانوادگی و اشتغال اعضاء خانوار
  • کاهش هزینه‌های تولید و خدمات برای حضور فعال و مستمر در بازار رقابت
  • افزایش صرفه‌جویی در هزینه‌های جانبی اشتغال و افزایش درآمد خانواده
  • ارتقاء مدیریت کسب و کار خانگی از طریق پیوند با بنگاه‌‏های ‏بالادستی و تشکل‌های خوشه‌ای، اتحادیه‌‌ها، تعاونی‌ها و صنوف
گروه هدف کسانی که مبادرت به کسب و کار خانگی توسط کارکنان خانگی می‏‌کنند و شرایط زیر دارند:
  • انجام کار صرفاً توسط عضو یا اعضاء خانواده در واحد مسکونی
  • تناسب حجم تولید با شرایط و فضای واحد مسکونی
  • عدم ایجاد آلودگی‌های زیست محیطی، صوتی و بصری و رعایت کامل حقوق همسایگان
  • عرضه و فروش محصول (کالا و خدمات) در خارج از واحد مسکونی
  • عدم تردد غیرمتناسب با فضای محل سکونت به ویژه در مجتمع‏‌های ‏مسکونی
  • مجاز بودن و تناسب شغل با محیط مسکونی
نحوه اجرا به این صورت است که ساماندهی و توسعه و حمایت از مشاغل خانگی در سال ۹۷ در دو قالب پیاده‌سازی الگوی جدیدی که با همکاری جهاد دانشگاهی در حال انجام است و نیز حمایت مالی از فعالیت‏‌های ‏پشتیبان مشاغل خانگی دنبال می‏‌شود. برای پیاده‌سازی دقیق الگوی توسعه مشاغل خانگی مبلغ ۳۶۰ میلیارد ریال اعتبار موردنیاز است.

برنامه توسعه اشتغال در بخش مسکن

این برنامه شامل موار زیر است:
  • کمک به احیاء بافت‌‏های ‏فرسوده (شامل ۱۰۰ هزار واحد مسکونی در سال ۱۳۹۷ و ۴۰۰ واحد مسکونی تا پایان سال ۱۴۰۰)
  • کمک به تأمین مسکن روستایی و اجتماعی (شامل ۵۰ هزار واحد مسکونی شهری و ۵۰ هزار واحد مسکونی روستایی در سال ۱۳۹۷ که تا پایان سال ۱۴۰۰ جمعاً به ۴۰۰ واحد مسکونی خواهد رسید).
  • احیاء بافت‏‌های ‏فرسوده در سال ۱۳۹۷ نیازمند تأمین منابع مالی به میزان ۶۵ هزار میلیارد ریال است که ۲۵ هزار میلیارد ریال آن از محل تسهیلات بانکی ۶ تا ۹ درصد و ۴۰ هزار میلیارد ریال آن از محل کمک‌‏های ‏دولت تأمین خواهد شد. پیش‌بینی می‏‌شود از محل اجرای این طرح ۲۴۰ هزار فرصت شغلی جدید در سال ۱۳۹۷ فراهم شود.
  • کمک به تأمین مسکن روستایی و اجتماعی در سال ۱۳۹۷ نیازمند تأمین منابع مالی به میزان ۴۴.۴ هزار میلیارد ریال است که ۲۱.۵ هزار میلیارد ریال آن از محل تسهیلات بانکی ۵ درصد و ۲۲.۹ هزار میلیارد ریال آن از محل کمک‏‌های ‏دولت تأمین خواهد شد. پیش‌بینی می‌‏شود از محل اجرای این طرح ۶۰ هزار فرصت شغلی جدید در سال ۱۳۹۷ فراهم شود.
مصوبه هیأت وزیران در این خصوص تحت عنوان برنامه بارآفرینی شهری پایدار علاوه بر احیاء بافت‌‏های ‏فرسوده هدف، استفاده از اراضی دولتی تمامی دستگاه‌‏های ‏اجرایی درون بافت‏‌های ‏فرسوده را نیز هدف‌گذاری نموده است که بازسازی و نوسازی آنها توسط نهاد توسعه‌گر انجام خواهد شد.

برنامه توسعه اشتغال در بخش کشاورزی

برنامه تولید و اشتغال بخش کشاورزی شامل دو زیر برنامه اصلی زیر به این شرح است: پیش‌بینی منابع برنامه‌های تولید و ایجاد فرصت‌های شغلی بر مبنای رسته‌ فعالیت‌های اولویت‌دار بخش کشاورزی و برنامه ارتقای توان تولید ملی و تثبیت اشتغال در قالب بازسازی، نوسازی و سرمایه درگردش واحدها.

برنامه توسعه اشتغال در بخش صنعت

برنامه‌های حوزه صنعت شامل دو طرح به شرح زیر است:
  • برنامه اشتغال در حوزه صنایع کوچک و خوشه‌های صنعتی اشتغالزا؛ اجرای این برنامه منتهی به ایجاد ۷۴.۵ هزار فرصت شغلی جدید تا پایان سال ۱۳۹۷ خواهد شد. این برنامه شامل طرح‌های توسعه تولید پوشاک با احداث ۱۲ شرکت پشتیبان استانی و ۱۲۰ کارخانه دوزندگی صنعتی. ایجاد ۱۰ واحد جواهرسازی استانی و ۲۰۰۰ کارگاه خانگی تولیدی در حوزع سنگ‌های زینتی و جواهرات.
  • حلقه‌های مفقوده خوشه‌‌های کسب‌وکار؛ ۴۲۲ حلقه مفقوده، که با تکمیل این حلقه‌ها، زنجیره ارزش تولید کسب و کار‏ها ‏تکمیل و علاوه بر ایجاد اشتغال، مالیات بر ارزش افزوده بالاتری نیز در کل زنجیره ارزش تولید محصولات حاصل خواهد شد.
  • ایجاد کلینیک‌‏های ‏صنعت در ۱۰ مرکز استان و ۱۲۰ شهرستان کشور، ۵۰ مرکز لجستیک (مدیریت زنجیره تأمین): در شهرک‌های صنعتی بزرگ (شامل خدمات پشتیبان حمل و نقل، انبار و ملزومات اداری)، اجرای ۲۵ پروژه در صنعت چرم، ایجاد ۲۵۰ واحد تولیدی در رشته صنعت مصنوعات چرمی، ایجاد ۱۰۰۰ واحد تولیدی در رشته صنعت پلاستیک، ایجاد ۲۵۰ واحد تولیدی در رشته صنعت سنگ.

برنامه تکمیل طرح‌های نیمه تمام صنعتی خاتمه ۹۷ بخش خصوصی در پنج رشته فعالیت اشتغال زا؛ طرح‌‏های ‏مشمول این برنامه شامل ۱۹۷۱ طرح در ۳۱ استان کشور است که اجرای آن در سال ۱۳۹۷ حدود ۵۱.۵ هزار فرصت شغلی جدید ایجاد خواهد کرد.

در مجموع برای اجرایی شدن این برنامه‌‏ها ‏۵۴.۷ هزار میلیارد ریال منابع مالی به شرح زیر مورد نیاز است: تجهیز منابع از محل تسهیلات بانکی ۴۷.۳ هزار میلیارد ریال و تجهیز منابع از محل کمک‌‏های ‏دولت به صورت سود یارانه تسهیلات ۷.۴ هزار میلیارد ریال

جمع بندی

طرح‌های اشتغالزایی بسیاری برای افزایش اشتغال در سطح جامعه مطرح شده یا به اجرا گذاشته شده‌اند. برخی از مهمترین طرح‌های اشتغالزایی در این مقاله مورد بررسی قرار گرفتند:
  1. طرح کارانه اشتغال جوانان (طرح کاج)
  2. طرح تکاپو
  3. برنامه اشتغال فراگیر
  4. طرح یارانه دستمزد
  5. طرح توسعه تامین مالی خرد با رویکرد بانکداری پیوندی
  6. توسعه و حمایت از مشاغل خانگی
  7. برنامه توسعه اشتغال در بخش مسکن
  8. برنامه توسعه اشتغال در بخش کشاورزی
با این حال، سابقه طرح‌های اشتغالزایی اجرا شده نشان داد که این سازوکارها چندان موفقیت‌آمیز نبوده و صرفا به تزریق پول به اقتصاد مبدل شده‌اند. دلیل ناموفق بودن این طرح‌های اشتغالزایی صرفا به خاطر برنامه‌ریزی نادرست نیست، چه بسا که در برخی طرح‌ها برنامه‌ریزی‌ها بسیار دقیق بوده‌اند، بلکه دلایل این امر را می‌تواند در تعداد زیاد فارغ‌التحصیلان دانشگاهی، نبود مهارت‌آموزی کافی در بین فارغ‌التحصیلان و رکود کلی اقتصاد ایران یافت. به هر حال، با توجه به این موارد، پیشنهادات سیاستی زیر ارائه می‌گردد:
  • اجرای طرح مهارت آموزی برای فارغ التحصیلان دانشگاهی در مناطق محروم کشور
  • ایجاد صندوق حمایت از کسب و کارهای نوپا تاسیس شده توسط جوانان فارغ التحصیل دانشگاه‌های معتبر در مناطق محروم کشور
  • ایجاد دوره‌های کارآموزی برای دانشجویان دانشگاه‌های معتبر در مناطق محروم کشور
  • ایجاد یک پرتال شغل‌یابی و ارزیابی دانشجویان و فارغ التحصیلان و بارگذاری مدارک آن‌ها به منظور شناسایی سریع‌تر کارفرمایان جویای نیروی کار
  • ایجاد دوره‌های مهارت آموزی برای فارغ التحصیلان دبیرستانی به منظور ورود سریعتر آن‌ها به بازار کار و در نتیجه کاهش تمایل آن‌ها برای ادامه تحصیل دانشگاهی
۳۳۵

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم اینجا کلیک کنید.