فساد دولت ها و فقر ملت ها

مجتبی بابایی  ۱۳۹۸/۰۲/۰۶
فساد دولت ها و فقر ملت ها
مبارزه با فقر، یکی از اهداف اصلی کشورها در هزاره سوم محسوب می‌‌شود. موفقیت این امر بستگی به اتخاذ «سیاست‌گذاری‌‌های» مناسب و همچنین «شفافیت» و «کارآمدی» دولت‌‌ها دارد. یکی از مولفه‌‌هایی که شفافیت و کارآمدی دولت‌‌ها را تحت تاثیر قرار می‌‌دهد، وضعیت «فساد» است. «فساد»، یکی از معضلات و چالش‌‌های مهم جوامع بشری محسوب می‌‌شود. از این رو در گزارش حاضر به بررسی رابطه فساد دولت ها با فقر پرداخته شده است.

اهمیت مقابله با فساد دولت ها

اهمیت مقابله با فساد دولت ها موجب شده است که در دهه‌‌های اخیر، یکی از شاخص‌‌های توسعه یافتگی کشورها، معطوف به میزان شفافیت و دوری از فساد گردد. دامنه فساد به ویژه فساد اداری به نحوی وسیع و گسترده شده است که مجمع جهانی اقتصاد اعلام کرده، حجم فساد حدود ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان است.
بانک جهانی نیز میزان رشوه خواری سالانه در جهان را بیش از یک هزار میلیارد دلار اعلام داشته است. همچنین آمارهای بانک جهانی نشان می‌دهد که از هر ۳ شرکت در جهان یک شرکت به فساد آلوده می‌‌باشد. لازم بذکر است که عوامل مختلف و گوناگونی در ظهور و بروز فقر نقش دارند.
فساد دولت ها و فقر ملت ها

وضعیت فقر در جهان

تعاریف مختلفی از فقر ارائه شده است که از آن جمله باید به تعریف بانک جهانی اشاره داشت. بانک جهانی درآمد روزانه کمتر از ۹.۱ دلار در روز را معیار فقر مطلق می‌‌داند.
براساس گزارش بانک توسعه آسیایی، ۳۲۳ میلیون نفر در آسیا در فقر کامل به سر می‌برند. نزدیک به ۳۳ درصد فقرا در جنوب آسیا و ۲۵ درصد در جنوب شرقی آسیا زندگی می‌‌کنند. در آفریقا حدود ۳۸۱ میلیون نفر در فقر کامل هستند. در مجموع باید گفت، آمار فقرا در جهان از حدود دو میلیارد نفر در دو دهه قبل، به حدود ۸۳۳ میلیون نفر در سال ۲۳۹۳ کاهش یافته است.

وضعیت فساد دولت ها

فساد دارای تعریف و مصادیق مختلفی است که بارزترین آنها «سوء استفاده از قدرت سیاسی برای بهره‌برداری‌های شخصی و گروهی»، «رشوه خواری»، «اقتصاد غیر رسمی»، «قاچاق» و «فرار از مالیات» می‌باشد. بر اساس گزارش نهادهای بین المللی، وضعیت فساد در مناطق جنوب آفریقا، آسیا و آمریکای جنوبی شدیدتر از سایر نقاط جهان است. براساس بررسی سازمان شفافیت بین الملل، ۲۲ درصد مردم جهان، روند توسعه فساد در کشورهایشان را افزایشی می‌دانند.

توزیع فساد دولت ها در جهان

دامنه فساد تنها در کشورهای در حال توسعه ظهور و بروز ندارد، بلکه کشورهای پردرآمد را نیز در بر می‌گیرد. نمودار ذیل، رابطه شرکت‌‌ها با دولت‌‌ها و قدرت‌‌های حاکم را در مناطق مختلف جهان نشان می‌‌دهد.
فساد دولت ها و فقر ملت ها
نمودار ۱: رابطه شرکت‌‌ها با دولت‌‌ها و قدرت‌‌های حاکم را در مناطق مختلف جهان
 

رابطه فساد و فقر

توزیع جغرافیایی شدت فساد و فقر در جهان نشان از همبستگی بین آنها دارد. بدین معنی که کشورهای دارای فساد، از فقر مطلق و نسبی بیشتر برخوردار هستند. کشورهایی که دارای و رتبه فساد بالا در میان کشورهای جهان می‌باشند، ۵۵-۲۲ درصد از جمعیت آنها دارای فقر مطلق و نسبی هستند.
براساس تحلیل بانک جهانی اگر کشورهای در حال توسعه بتوانند فساد را کنترل و قانون را به درستی اجرا کنند، درآمد سرانه آنها در بلند مدت تا ۴ برابر افزایش پیدا خواهد کرد و به طور میانگین نیز کسب‌وکارها سالانه تا ۳ درصد رشد خواهند داشت. همچنین شاخص‌های اجتماعی- اقتصادی مانند مرگ‌ومیر نوزادان، می‌تواند تا ۲۵درصد کاهش پیدا کند. مطالعات نشان می‌دهند که فقرا، قشری هستند که بیشتر از همه هزینه ناشی از فساد را تحمل می‌کنند. در واقع فساد نه تنها باعث می‌شود فقرا نتوانند کالای مورد نیاز خود را تهیه کنند، بلکه نابرابری در در آمدها را نیز افزایش می‌دهد.
دامنه فساد در دهه‌‌های اخیر پیچیده‌‌تر و گسترده‌‌تر شده است. به عنوان نمونه باید گفت، فساد در کشورهای در حال توسعه مقامات دولتی را تشویق به زیرپا گذاشتن قوانین محیط زیست می‌‌کند. پروژه‌‌ها بدون توجه به شرایط محیطی با تقلب پیش می‌‌روند و فقر زیست محیطی را ایجاد می‌‌کند. بر اساس گزارش‌‌های رسمی، تخلیه غیر قانونی مواد پرخطر صنعتی، معدنی و مواد شیمیایی کشاورزی، باعث ناکارآمدی ۲۳ درصد از زمین‌‌های زراعی چین برای کشت محصولات غذایی شده است. به دلیل فساد و تخطی از قوانین، کیفیت آب در کشورهای آسیایی در حال توسعه هر روز بدتر می‌‌شود و شهروندان در طولانی مدت باید هزینه‌‌های سنگینی را برای سلامتی و محیط زیست بپردازند. در کشورهایی که فساد رایج است، تهیه هدیه، رشوه و خدمات دادن به مسوولان، بخشی از فرهنگ جامعه شده و در واقع راهی برای قدردانی و حفظ روابط است.

فساد دولت ها و فقر ملت ها

همچنین باید افزود که در این کشورها، اگر یکی از مسئولان بخواهد صادقانه خدمت نماید و از اجرای فساد جلوگیری کند، از طرف همکاران خود تحت فشار و اجبار قرار خواهد گرفت.
در تحلیل نهایی باید گفت، فساد در کشورها، تنها می‌تواند توسط نهادهای «با کیفیت»، «پرقدرت» و «سالم»، کنترل شود.

مروری بر تجارب موفق مبارزه با فساد و فقر

کشورهای مختلفی در جهان بوده و هستند که در «تله فساد و فقر» گرفتار آمده‌‌اند. اما کشورهای دیگری نیز توانسته‌‌اند از تله مزبور رهایی یابند و راه توسعه و پیشرفت را طی کنند. در این میان می‌‌توان به تجربه مبارزه با فساد و سپس افزایش رشد اقتصادی و غلبه بر فقر به ترتیب در کشورهای سنگاپور و چین اشاره داشت.
سنگاپور یک نمونه بسیار موفق در زمینه مبارزه با فساد است. نخبگان سیاسی این کشور، با سیاست‌‌گذاری‌های مناسب و قوی، الگوی بهینه حکومت بدون فساد را به وجود آورده‌اند. آن‌‌ها معتقد بودند رهایی از فساد، اصل اول یک حکومت خوب است. فسادزدایی در کشور سنگاپور موجب شکل‌گیری محیطی پایدار برای سرمایه‌گذاران خارجی شده است. این امر ایجاد فرصت‌های شغلی، کاهش نرخ بیکاری، کاهش فقر مطلق و نسبی و همچنین افزایش رشد اقتصادی را در بر داشته است.
با توجه با اینکه حدود ۲۵ درصد شهروندان سنگاپور، چینی الاصل هستند، همواره کارکردهای کشور سنگاپور برای چینی‌ها دارای اهمیت بوده است. چین نیز پس از مشاهده موفقیت سنگاپور، مبارزه با فساد را به طور جدی مد نظر قرار داد. لازم به ذکر است، چین جمعیتی ۲۴۳ برابر سنگاپور دارد، از اینرو مبارزه با فساد، «پیچیدگی بیشتر»، «زمان طولانی‌تر»، «تلاش افزون‌تر» و «پایداری مضاعف‌تر» را طلب می‌‌کند. در حال حاضر تعداد قابل توجهی از سیاست مداران و بوروکرات‌‌های چینی به دلیل مشارکت در پروژه‌‌های فساد زندانی شده‌‌اند.
شی جین پینگ، رئیس جمهور چین اصلی‌‌ترین هدف خود را در برهه‌‌ای «غلبه بر چالش‌‌های زیست محیطی» و همچنین «مبارزه با فساد» اعلام کرده است. او مبارزه با فساد را در قالب شعار «مگس تا ببر» مطرح کرده است. یعنی از بین بردن فساد از کوچک‌ترین تا بزرگ‌ترین عضو جامعه. سیاست‎گذاری‌‌های جدید، جذب سرمایه‌‌گذاری خارجی، مبارزه با فساد، موجب کاهش چشم‌گیر فقر در کشور چین شده است جدول ذیل سیر تحول کاهش فقر در کشور چین را نشان می‌‌دهد:
جدول ۱: سیر تحول کاهش فقر در کشور چین

2111

1881

1891

چین

941.2

255.8

822.8

تعداد افراد فقیر با درآمد کمتر از 1.8 دلار در روز- میلیون نفر

2.2

24.4

43.2

درصد افراد فقیر با درآمد کمتر از 1.8 دلار در روز- درصد

 

جمع‌‌بندی

با مشاهده ارقام و گزارش‌‌های مختلف این نکته به دست می‌‌آید که بین فساد و فقر همبستگی فراوانی در مناطق مختلف جهان وجود دارد. راه های مبارزه با فقر در کشورهای مختلف متفاوت است ولی در حالت کلی بایستی اقدامات عدیده‌‌ای را به عمل آورد که کانون اصلی آن‌ها «سیاست‌گذاری مناسب»، «پاسخگویی»، «شفافیت» و «قانون مداری» در ساختار قدرت و حاکمیت سیاسی است. تنها در این صورت است که کشورهای در حال توسعه به اهدافی مانند فساد کمتر، کاهش فقر و پیشرفت اقتصادی نائل خواهند شد.
۲۴۳

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم اینجا کلیک کنید.